Licznik AFIR: Polska z dwukrotną nadwyżką mocy ładowania, TEN-T pokryte w 37 proc.

Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności (PSNM) opublikowało nowe wydanie Licznika AFIR. Wynik ma dwie strony. Publiczne ładowarki mają w sumie ponad dwa razy więcej mocy, niż wymaga unijne rozporządzenie. Huby przy autostradach i drogach ekspresowych sieci TEN-T stoją jednak za rzadko, bo pokrycie sieci bazowej wynosi 37 proc. dla celów na 2025 rok. Ten termin już minął, a cele na 2027 rok też nie zostaną spełnione na czas.

AFIR to rozporządzenie UE 2023/1804 o infrastrukturze paliw alternatywnych, stosowane od kwietnia 2024 roku. Jako rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio, bez wdrażania do polskiego prawa. Rozlicza państwa z dwóch rzeczy. Pierwsza to łączna moc publicznych ładowarek w stosunku do liczby elektryków: co najmniej 1,3 kW na każdy BEV i 0,8 kW na każdą hybrydę plug-in, w obu przypadkach osobową lub lekką dostawczą (kategorie M1 i N1). Druga to gęstość stref ładowania wzdłuż TEN-T, czyli transeuropejskiej sieci najważniejszych dróg Unii.

W pierwszych trzech kwartałach 2026 roku w Polsce przybyło 1640 punktów ładowania DC, a łączna moc infrastruktury ogólnodostępnej doszła do prawie 724 MW. Pod koniec września flota osobowych i dostawczych BEV oraz PHEV liczyła ok. 336 tys. pojazdów, czyli wychodzi około 2,15 kW na auto. Jan Wiśniewski, dyrektor Centrum Badań i Analiz PSNM, ocenia, że przy obecnych prognozach rynku nadwyżka utrzyma się co najmniej do 2027 roku. Pod koniec lipca szybkie ładowarki po raz pierwszy przebiły liczebnie AC: na 13 454 publiczne punkty przypadało wtedy 6751 punktów DC.

Nadwyżka bierze się jednak w dużej mierze z wciąż niewielkiej floty elektryków, a nie z kompletnej sieci, na co zwraca uwagę m.in. operator EVia Charge.

Sam rynek DC i tak rośnie. Według rankingu PSNM, który cytuje ISBnews, na koniec 2025 roku największy udział w tym segmencie miał GreenWay (21,7 proc.). Do Polski wszedł też Electrip, który zapowiada kilkaset punktów ładowania w ciągu kilku lat.

Strefy co 60 km, a jeden kilometr za dużo przekreśla odcinek

Wzdłuż sieci bazowej TEN-T strefa ładowania dla aut osobowych i dostawczych musi stać maksymalnie co 60 km, osobno w każdym kierunku jazdy. Każda strefa ma mieć łącznie co najmniej 400 kW, a do 2027 roku co najmniej 600 kW. Podobne cele, z dłuższymi terminami, dotyczą sieci kompleksowej, czyli szerszej siatki dróg uzupełniających.

Stref spełniających wymóg mocy na 2025 rok jest już prawie 100, a mimo to pokrycie wygląda słabo. Aleksander Rajch, członek zarządu PSNM, mówi: „Wystarczy, żeby odległość między dwiema strefami przekroczyła limit choćby o 1 km, aby odcinek pomiędzy nimi nie został uwzględniony przy obliczaniu pokrycia sieci TEN-T infrastrukturą ładowania”.

Stąd 37 proc. dla obowiązków na 2025 rok i 28 proc. dla celów na 2027 rok w sieci bazowej. W ciągu pół roku te wskaźniki wzrosły o 5 i 7 punktów procentowych. W sieci kompleksowej jest dużo gorzej: 15 proc. (2025) i 11,6 proc. (2027).

Ciężarówki: 9 lokalizacji, normę mocy spełniają 3

AFIR wymaga, by do końca 2027 roku wzdłuż połowy sieci bazowej TEN-T działały strefy dla elektrycznych ciężarówek (eHDV) o mocy co najmniej 2800 kW każda, a do 2030 roku 3600 kW. W Polsce realizacja tych celów oscyluje wokół zera. Publiczne ładowanie dla ciężarówek działa w 9 lokalizacjach, z których unijne kryteria mocy spełniają tylko 3, a odległości między nimi są za duże. Pod koniec sierpnia ORLEN Charge uruchomił przy A1 pierwsze publiczne stanowiska MCS o mocy do 1,5 MW, ale to wciąż pojedyncze punkty na mapie.

PSNM jako hamulce wskazuje przewlekłe procedury przyłączeniowe i uzgodnienia oraz niski popyt, bo w Polsce zarejestrowano łącznie ok. 600 elektrycznych ciężarówek. Stowarzyszenie oczekuje, że NFOŚiGW wyraźnie przyspieszy rozpatrywanie wniosków i wypłatę pieniędzy dla inwestorów.