COMAC CE-25A poleciał z załogą. Elektryczny samolot ma zabrać 19 pasażerów na 400 km

Chiński COMAC wykonał w sobotę 14 listopada pierwszy załogowy lot elektrycznego samolotu CE-25A. Maszyna klasy 10 ton wystartowała z lotniska pod Binzhou w prowincji Shandong z dwoma pilotami i inżynierem prób na pokładzie i pokonała 60,4 km. Docelowo ma przewozić do 19 pasażerów na dystansie do 400 km, a chiński urząd lotnictwa cywilnego CAAC już rozpatruje wniosek o certyfikat typu.

Sam lot, od startu do lądowania, trwał 16 minut 38 sekund, więc średnia prędkość wyszła 217,9 km/h. Razem z operacjami naziemnymi cały eksperyment zajął 57 minut 46 sekund, a samolot wrócił na to samo lotnisko, z którego startował. Według COMAC wszystkie systemy działały normalnie. Nagranie i podsumowanie przelotu opublikowała państwowa agencja China News Service.

Wcześniej CE-25A latał już bez ludzi. Od 2 lutego wykonał 19 lotów autonomicznych, bez nikogo na pokładzie.

Dziesięć wentylatorów i obietnice mniejsze niż w 2023 roku

CE-25A ma usterzenie w układzie T i dziesięć elektrycznych wentylatorów tunelowych (śmigło zamknięte w osłonie), po pięć na każdym skrzydle. Maksymalna masa startowa to do 9,98 t, czyli 22 tys. funtów, a prędkość przelotowa według producenta wynosi 300 km/h. Makietę COMAC pokazał w listopadzie 2023 roku na targach China International Import Expo w Szanghaju i wtedy tabliczka obiecywała 400-500 km zasięgu oraz 400 km/h. Z tamtych liczb zostało dolne 400 km i o 100 km/h niższa prędkość.

Pełnowymiarowy egzemplarz o znakach rejestracyjnych B-0EFH świat zobaczył dopiero 28 października, gdy jego zdjęcia wyciekły do chińskich mediów społecznościowych. Przyjęcie wniosku przez CAAC otwiera ocenę zdatności do lotu, ale do lotów z płacącymi pasażerami jeszcze daleko, a COMAC nie podał żadnej daty wejścia do służby.

Zasięg w katalogu też trzeba czytać ostrożnie, bo z 400 km zostanie mniej po odjęciu rezerw paliwowych (tu energetycznych) wymaganych przez przepisy. Dla porównania turbośmigłowy Beechcraft 1900 tej samej klasy pokonuje grubo ponad 1000 km.

Bateria najpewniej od CATL

Ani COMAC, ani CATL nie potwierdziły, co siedzi w samolocie. Kandydat jest jednak oczywisty: w lipcu 2023 roku COMAC, CATL i Uniwersytet Jiao Tong w Szanghaju założyły spółkę do budowy samolotów elektrycznych z kapitałem zakładowym 600 mln juanów. CATL pokazał wtedy baterię „condensed” (ze skondensowanym elektrolitem) o gęstości do 500 Wh/kg na poziomie ogniwa i zapowiadał jej testy według norm lotniczych. Około 500 Wh/kg od lat uchodzi za próg, od którego elektryczne latanie komercyjne zaczyna mieć sens.

Pojemności akumulatora COMAC nie podał. Elektrowoz, na podstawie szacunków dla amerykańskiego Heart X1, zakłada około 150 kWh na każde 10 minut lotu, co dla sobotniego testu z zapasem daje co najmniej 350-400 kWh, a dla wersji komercyjnej około 1,2 MWh. Producent tych liczb nie potwierdził.

2

‹

• 
• 

›

Heart i Eviation: zachodnia konkurencja

Najbliższym porównaniem jest Heart Aerospace. Jego demonstrator X1 przeleciał w sierpniu 27 minut w Plattsburgh w stanie Nowy Jork. Waży 25 tys. funtów (w przeliczeniu około 11,3 t), ma 106 stóp rozpiętości (około 32 m) i według Heart jest największym samolotem na baterie, jaki kiedykolwiek wzbił się w powietrze. Firma w 2022 roku porzuciła 19-miejscowy ES-19 na rzecz 30-miejscowego ES-30, który zasięg wydłuża rezerwowymi turbogeneratorami, a baterię opracowuje dla niego BAE Systems. Heart celuje we wprowadzenie do służby w 2031 roku i obiecuje koszty operacyjne niższe o „ponad 40%”.

Eviation oblatał dziewięcioosobową Alice we wrześniu 2022 roku, a na początku 2025 roku zwolnił większość pracowników.

Od redakcji: Chiny przerabiają ten scenariusz na drogach, gdzie elektryczne ciężarówki miały we wrześniu 50,3% sprzedaży ciężkich ciężarówek, a w USA według ICCT około 0,3% w ubiegłym roku. Tam też zaczynało się od krótkich tras, a CE-25A celuje dokładnie w taką niszę lotów regionalnych.